Na een winter met veel vorst ziet u soms stukjes pan in de dakgoot of op de stoep liggen. Of pannen die aan de onderkant lijken af te bladderen. Dat is vorstschade. Het begint klein, maar het tast de pan steeds verder aan. Hieronder leest u hoe u vorstschade aan dakpannen herkent en wat eraan te doen is.
Hoe ontstaat vorstschade aan dakpannen?
Een dakpan neemt altijd een beetje water op. Een gezonde pan heeft weinig open poriën en droogt snel weer op. Een oude of beschadigde pan neemt meer water op en houdt het langer vast.
Als het vriest, zet dat water uit. Het ijs drukt van binnenuit tegen de wanden van de poriën. Na één nacht vorst ziet u niets. Na vele keren vriezen en dooien ontstaan haarscheurtjes. Daarna laat de toplaag los en brokkelen randjes af.
Dakpannen moeten daarom bij de fabriek een vorsttest doorstaan volgens de Europese norm NEN-EN 539-2. Een nieuwe pan is dus vorstbestendig. Maar door slijtage, mosgroei of beschadiging kan een pan in de loop der jaren toch water gaan opnemen.
Hoe herkent u vorstschade aan dakpannen?
Let op deze signalen, vanaf de grond met een verrekijker of op zolder:
- Afschilferen. Dunne laagjes van de pan laten los, vaak aan de onderrand. Dit heet ook wel delaminatie.
- Haarscheuren. Fijne scheurtjes in het oppervlak, soms in een netpatroon.
- Afgebrokkelde hoekjes. Vooral bij de nokjes en sluitingen van de pan.
- Gruis in de goot. Kleine stukjes pan of korrels van de toplaag.
- Gebroken pannen. Een pan die in twee stukken ligt of een gat heeft.
- Vochtplekken op zolder na een periode van vorst en dooi.
Een eenvoudige test: tik met een stukje metaal op de pan. Een heldere klank wijst op een gezonde pan. Een doffe klank wijst op een pan die veel vocht bevat of gescheurd is.
Welke pannen zijn het gevoeligst?
| Situatie | Waarom gevoeliger |
|---|---|
| Oude pannen | Toplaag is versleten, de pan neemt meer water op |
| Pannen met veel mos | Mos houdt water vast tegen de pan aan |
| Pannen aan de noordkant of onder bomen | Drogen langzaam op na regen |
| Onderste rijen bij de goot | Krijgen het meeste water en staan soms in een overstromende goot |
| Pannen die met hogedruk zijn gereinigd | De toplaag is opgeruwd, de pan zuigt meer op |
Vorstschade hangt nauw samen met poreuze pannen. Hoe u herkent dat een pan water opneemt, leest u in ons artikel over poreuze dakpannen herkennen.
Let ook op de specie bij de nok en langs de gevels. Oude specie trekt net als een poreuze pan water op en springt bij vorst open. Dan raken nokvorsten los, ook als de pannen zelf nog goed zijn.
Hoe wordt vorstschade hersteld?
Losse pannen vervangen
Gaat het om een paar pannen, dan is vervangen de oplossing. De beschadigde pan gaat eruit, een nieuwe of gebruikte pan van hetzelfde type gaat erin. Dat is een snelle klus. Wel moet de nieuwe pan passen bij de sluiting van de pannen eromheen. Meer daarover leest u in ons artikel over dakpannen vervangen.
Verspreide schade over het hele dak
Ziet u op veel plekken afschilferende pannen, dan zijn de pannen waarschijnlijk aan het eind van hun levensduur. Losse pannen blijven vervangen wordt dan een jaarlijks terugkerende klus. Op dat moment is het vaak verstandiger om het hele dak te vernieuwen.
Volgens Homedeal gaan betonnen pannen met goed onderhoud zo’n 40 jaar mee en keramische pannen tot 75 jaar. Is uw dak ouder, dan is verspreide vorstschade een teken dat het tijd wordt. Meer daarover leest u in ons artikel over de levensduur van dakpannen.
Helpt coaten tegen vorstschade?
Een coating kan een pan minder water laten opnemen. Maar een pan die al schilfert of scheurt, wordt er niet beter van. De coating hecht slecht op een loszittende toplaag en verbergt de schade. Bij pannen die al vorstschade hebben, raden we coaten meestal af.
Is vorstschade verzekerd?
Vorstschade ontstaat meestal geleidelijk, door jaren van vriezen en dooien. Een verzekeraar kan dat als slijtage zien. Of er iets wordt vergoed, hangt af van uw polis. Vraag het na bij uw verzekeraar voordat u laat herstellen, en maak foto’s van de schade.
Dat is anders bij een pan die breekt door een storm of een vallende tak. Dan gaat het om plotselinge schade. Meld die altijd eerst bij de verzekeraar.
Hoe voorkomt u vorstschade?
- Houd de goten schoon. Een overstromende goot zet de onderste pannen in het water.
- Haal zware mosgroei weg, maar niet met hogedruk. Mos houdt vocht vast tegen de pan.
- Zorg voor ventilatie onder de pannen, zodat ze ook van onderen kunnen opdrogen.
- Vervang gebroken pannen op tijd, zodat water niet op de folie of de latten komt.
- Kies een pan met een lage waterabsorptie en een goede toplaag.
Wordt het dak vernieuwd, kies dan een pan waarvan de fabrikant garantie geeft op vorstbestendigheid. Veel keramische pannen hebben een productgarantie van 30 jaar op onder meer vorstbestendigheid en waterdichtheid. Vraag daar naar bij de offerte.
Wanneer schakelt u een dakdekker in?
Ziet u na de winter gruis in de goot of afschilferende pannen? Laat het dak dan in het voorjaar nakijken. Een dakdekker kan beoordelen of het gaat om een paar pannen of om het hele dak.
We werken vanuit Hippolytushoef voor Noord-Holland en vanuit Norg voor Groningen en Drenthe, met eigen voorraad. Met foto’s van het dak kunnen we vaak al zeggen wat er nodig is. U krijgt een vaste prijs vooraf, per onderdeel op papier. Op werkdagen bellen we binnen 4 uur terug. Meer over ons werk leest u op de pagina over pannendaken.
Veelgestelde vragen
Hoe herken ik vorstschade aan dakpannen?
Aan afschilferende laagjes, haarscheuren, afgebrokkelde hoekjes en gruis in de dakgoot, vaak na een winter met veel vorst.
Zijn nieuwe dakpannen vorstbestendig?
Ja. Dakpannen moeten bij de fabriek een vorsttest doorstaan volgens NEN-EN 539-2. Door slijtage kan een pan later toch water gaan opnemen.
Moet het hele dak vervangen worden bij vorstschade?
Niet altijd. Een paar beschadigde pannen zijn los te vervangen. Zit de schade over het hele dak, dan is vernieuwen vaak verstandiger.
Helpt een coating tegen vorstschade?
Bij pannen die al schilferen of scheuren niet. De coating hecht slecht en verbergt de schade.
