Een muurplaat vervangen klinkt als een klein klusje, maar het is werk aan de basis van het dak. De muurplaat is de liggende balk bovenop de gevelmuur. Daarop rusten de sporen van het dak. Als die balk rot, verliest de onderkant van het dak zijn steun. Hieronder leest u hoe u het herkent en hoe het herstel gaat.
Wat is een muurplaat en wat doet hij?
Bij een hellend dak lopen de sporen of de kapspanten van de nok naar de gevel. Onderaan komen ze uit op een houten balk die op de muur ligt: de muurplaat. Die balk verdeelt het gewicht van het dak over de muur.
De muurplaat is vaak met ankers aan het metselwerk vastgezet. Daarmee houdt hij het dak ook op zijn plek bij harde wind. Boven de muurplaat zitten meestal de goot, het overstek en de onderste rij pannen.
Hoe ontstaat houtrot in de muurplaat?
Houtrot ontstaat als hout langere tijd vochtig blijft. Bij de dakvoet komt dat vooral door water dat niet wordt afgevoerd. De muurplaat zit daar precies in de weg.
- Lekkende of overstromende goot. Water loopt over de rand naar binnen en blijft in het hout hangen.
- Kapotte of ontbrekende folie onderaan. Water dat onder de pannen komt, loopt via de folie niet netjes de goot in.
- Gebroken pannen in de onderste rij. Regen komt direct op het houtwerk.
- Condens. Warme, vochtige lucht uit huis slaat neer tegen het koude hout bij de dakvoet.
- Muurvocht. Oud metselwerk zonder spouw kan vocht naar de balk trekken.
Vaak speelt het jaren voordat iemand het ziet. De balk zit verstopt achter de goot en de knieschotten op zolder. Meer over lekkages op deze plek leest u in ons artikel over lekkage bij de dakvoet.
Hoe herkent u een rotte muurplaat?
Een rotte muurplaat ziet u zelden direct. U ziet vooral de gevolgen. Let op deze signalen:
- de goot hangt scheef of zakt in het midden;
- de onderste rij pannen ligt niet meer recht;
- er zitten vochtplekken of schimmel achter het knieschot op zolder;
- het hout voelt zacht als u er met een schroevendraaier in prikt;
- u ziet scheuren in het metselwerk vlak onder de dakvoet.
Rot in de muurplaat gaat vaak samen met rot in het dakbeschot en de onderkant van de sporen. In ons artikel over houtrot in het dakbeschot herkennen leest u waar u verder op let.
Muurplaat vervangen: hoe gaat dat?
Het vervangen van een muurplaat gebeurt in delen. Het dak blijft staan, dus de sporen moeten tijdelijk worden ondersteund. Zo gaat het in grote lijnen:
- Vrijmaken. De goot, het overstek en de onderste rijen pannen en panlatten gaan eraf.
- Ondersteunen. De sporen worden aan de binnenkant gestempeld, zodat ze niet zakken.
- Uitnemen. Het rotte deel van de muurplaat gaat eruit, stuk voor stuk.
- Controleren. We kijken of de voeten van de sporen en de muur nog gezond zijn. Rotte spoorvoeten worden aangelast.
- Nieuwe balk. Een nieuwe, verduurzaamde muurplaat gaat erin en wordt weer verankerd.
- Dichtmaken. Folie, panlatten en pannen komen terug. De goot en het overstek worden hersteld of vernieuwd.
Hoe groot het werk is, hangt af van de lengte van het rotte deel. Soms is het een meter bij een lekkende hoek. Soms is de hele gevel aangetast.
Moet het overstek of de goot ook worden vervangen?
Vaak wel. De oorzaak van de rot zit meestal in de goot of het overstek. Wordt alleen de muurplaat vervangen, dan begint het probleem opnieuw.
Bij een houten bakgoot is het rot meestal ook in de goot zelf te vinden. Een zinken goot kan lekken bij de naden. Het is logisch om die in één keer mee te nemen. In ons artikel over een dakoverstek vervangen leest u meer over de keuzes voor het overstek en de boeidelen.
Ligt de folie onderaan niet goed in de goot, dan wordt die ook aangepast. Zo loopt water dat onder de pannen komt straks weer netjes naar buiten.
Hoe voorkomt u nieuwe rot bij de dakvoet?
- Maak de goot minstens één keer per jaar schoon, in het najaar na de bladval.
- Vervang gebroken pannen in de onderste rijen direct.
- Laat de folie een stukje in de goot doorlopen, zodat water niet achter de goot verdwijnt.
- Zorg voor ventilatie bij de dakvoet, zodat vocht uit huis weg kan.
- Kijk elk voorjaar even achter het knieschot op zolder naar vochtplekken.
Die controles kosten weinig tijd. Ze voorkomen dat een lekkende goot na een paar jaar een rotte balk wordt.
Heeft u een vergunning nodig?
Het vervangen van een rotte balk door een gelijke balk is in de regel gewoon onderhoud. Volgens IPLO gaat het bij gewoon onderhoud om het behoud van wat er is, zonder de vorm of het materiaal te veranderen. Verandert u de draagconstructie, of woont u in een monument, dan kan dat anders zijn. Check het bij twijfel bij uw gemeente.
Wanneer schakelt u een dakdekker in?
Ziet u een scheve goot, pannen die zakken of vocht achter het knieschot, laat het dan bekijken. Hoe eerder de oorzaak weg is, hoe kleiner het deel dat moet worden vervangen. Maak alvast foto’s van de goot, de onderste rij pannen en de plek achter het knieschot. Daarmee kunnen we vaak al inschatten hoe groot het werk is.
Wij herstellen muurplaten, spoorvoeten en de kapconstructie, en pakken de goot en de dakvoet daarbij mee. U krijgt vooraf een vaste prijs per onderdeel op papier. Blijkt er onder de pannen meer rot te zitten dan verwacht, dan overleggen we eerst. Meerwerk doen we alleen na uw akkoord.
Veelgestelde vragen
Wat is een muurplaat?
De muurplaat is de liggende houten balk bovenop de gevelmuur. De sporen van het dak rusten erop en hij verdeelt het gewicht over de muur.
Hoe weet ik of mijn muurplaat rot is?
Let op een scheve of zakkende goot, een onderste rij pannen die niet recht ligt en vocht of schimmel achter het knieschot op zolder.
Kan een muurplaat worden vervangen zonder het dak eraf te halen?
Ja. Alleen de onderste rijen pannen en de goot gaan eraf. De sporen worden tijdelijk ondersteund terwijl de balk in delen wordt vervangen.
Is een muurplaat vervangen vergunningsvrij?
Een gelijke balk vervangen is in de regel gewoon onderhoud. Verandert de draagconstructie of gaat het om een monument, check het dan bij de gemeente.
