Wie verantwoordelijk is voor een bedrijfspand, school of VvE-complex, krijgt vroeg of laat de vraag: is valbeveiliging op het dak verplicht? Het korte antwoord is ja, zodra er op het dak gewerkt wordt en er valgevaar is. Het langere antwoord hangt af van de hoogte, het soort werk en wie er op het dak komt.
Hieronder leest u wat de regels zeggen, welke maatregelen er zijn en wat u als eigenaar of beheerder kunt regelen.
Wanneer is valbeveiliging op het dak verplicht?
De regels voor werken op hoogte staan in het Arbobesluit. Volgens het Arboportaal van de Rijksoverheid moet de werkgever maatregelen nemen als werknemers werken op 2,5 meter hoogte of meer. Ook onder de 2,5 meter moeten maatregelen worden getroffen als er een risico is om te vallen.
Artikel 3.16 van het Arbobesluit gaat over het voorkomen van valgevaar en de maatregelen die de werkgever moet treffen. Werk op hoogte moet zoveel mogelijk vanaf een veilige werkvloer, steiger of bordes gebeuren. Kan dat niet, dan moet het meest geschikte arbeidsmiddel worden gekozen om het werk veilig uit te voeren.
Bij de meeste platte daken van bedrijfspanden, scholen en appartementencomplexen ligt de dakrand hoger dan 2,5 meter. Voor elk onderhoud op zo’n dak zijn dan maatregelen tegen vallen nodig.
Wie is verantwoordelijk voor valbeveiliging?
Het Arbobesluit legt de plicht bij de werkgever van degene die het dak op gaat. Dat kan een dakdekker zijn, een installateur of een eigen medewerker van de technische dienst. Maar als eigenaar of beheerder van het pand heeft u er ook belang bij:
- Monteurs en dakdekkers moeten hun werk veilig kunnen doen. Zonder vaste voorzieningen moet er bij elk bezoek iets tijdelijks worden opgebouwd, en dat kost tijd en geld.
- Stuurt u eigen medewerkers het dak op, bijvoorbeeld om afvoeren schoon te maken, dan bent u zelf de werkgever.
- Bij een ongeval wordt gekeken of het werk veilig kon worden uitgevoerd.
Een permanente voorziening op het dak is daarom vaak de verstandigste keuze voor daken die regelmatig worden betreden.
Welke maatregelen zijn er?
Volgens het Arboportaal hebben collectieve maatregelen altijd de voorkeur. Die beschermen iedereen op het dak, zonder dat iemand iets hoeft aan te trekken of vast te maken.
| Maatregel | Soort | Kenmerken |
|---|---|---|
| Randbeveiliging of hekwerk | Collectief | Beschermt iedereen langs de dakrand, geen opleiding voor gebruik nodig |
| Dakrandverhoging | Collectief | Vaste opstand langs de rand, vaak in combinatie met hekwerk |
| Ankerpunten of lijnsysteem | Persoonlijk | Gebruiker zekert zich met harnas en lijn, training nodig |
| Tijdelijke randbeveiliging | Collectief | Voor een project, wordt na afloop weer weggehaald |
Welke maatregel het beste past, hangt af van hoe vaak er iemand op het dak komt, waar de installaties staan en hoe het dak eruitziet. Meer over de keuze tussen randbeveiliging en ankerpunten leest u bij valbeveiliging.
Moet valbeveiliging worden gekeurd?
Ja. Artikel 7.4a van het Arbobesluit vraagt om keuring van arbeidsmiddelen waarvan de veiligheid afhangt van de installatie, na de montage en voordat ze voor het eerst worden gebruikt. Arbeidsmiddelen die door slijtage onveilig kunnen worden, moeten daarnaast regelmatig worden gekeurd door een deskundige.
Voor ankerpunten en lijnsystemen geldt meestal een periodieke keuring volgens het voorschrift van de fabrikant. Leg de keuringen vast in een logboek en neem ze op in het onderhoudsplan van het pand.
Wat regelt u als eigenaar of beheerder?
- Breng in kaart wie het dak op gaat en hoe vaak.
- Bekijk waar installaties, afvoeren en lichtkoepels staan die onderhoud nodig hebben.
- Kies een collectieve voorziening waar dat kan, en ankerpunten waar dat niet kan.
- Zorg voor een veilige toegang tot het dak, bijvoorbeeld een kooiladder.
- Leg de keuringen vast en plan ze in.
Het combineren met ander dakwerk is voordelig. Als het dak toch wordt vervangen of geïsoleerd, kunnen ankerpunten en randbeveiliging direct goed worden ingewerkt.
Welke daken vragen extra aandacht?
Niet elk dak is hetzelfde. Bij een paar soorten daken en situaties is het extra belangrijk om de valbeveiliging goed te regelen.
Daken met installaties
Op daken met luchtbehandeling, koeling of andere installaties komen monteurs regelmatig. Vaak staan die installaties dicht bij de dakrand. Randbeveiliging bij de installaties en een veilige looproute vanaf de ladder zijn dan belangrijk.
Daken met lichtkoepels en lichtstraten
Lichtkoepels en lichtstraten zijn vaak niet berekend op het gewicht van een persoon. Een val door een lichtkoepel is een bekend risico bij werken op daken. Ook daar zijn maatregelen nodig, zoals roosters, netten of een afscherming rond de koepel.
Scholen en openbare gebouwen
Bij scholen en gebouwen van gemeentes komen naast vakmensen soms ook conciërges of medewerkers van de technische dienst op het dak. Wie niet dagelijks op hoogte werkt, heeft meer aan een collectieve voorziening dan aan een harnas. Een afgesloten toegang voorkomt dat onbevoegden het dak op gaan.
Daken van VvE-complexen
Bij een VvE is er meestal geen eigen technische dienst, maar komen er wel dakdekkers, installateurs en glazenwassers. Permanente voorzieningen maken elk bezoek eenvoudiger en goedkoper. Neem de aanleg en de keuringen op in het meerjarenonderhoudsplan, zodat de kosten voorspelbaar zijn.
In alle gevallen geldt: breng eerst in kaart wie er op het dak komt, waarvoor en hoe vaak. Dat bepaalt welke voorziening het beste past.
Wanneer schakelt u een dakdekker in?
Als u wilt weten welke voorziening bij uw dak past, of als er bij een inspectie blijkt dat de bestaande voorzieningen niet meer voldoen. Een dakdekker kan de voorziening ook direct waterdicht in de dakbedekking inwerken.
Wij plaatsen randbeveiliging, ankerpunten en kooiladders op daken van bedrijfspanden, VvE’s en gemeentes en scholen in Noord-Holland, Groningen en Drenthe. U krijgt een offerte met werkomschrijving en één aanspreekpunt. Vraag via zakelijk contact een prijs aan.
Meer over dit onderwerp
Lees ook NEN-EN 795: de norm voor ankerpunten op het dak en Een dakveiligheidsplan voor uw bedrijfspand.
Veelgestelde vragen
Vanaf welke hoogte is valbeveiliging verplicht?
Het Arbobesluit vraagt maatregelen tegen vallen vanaf 2,5 meter. Ook lager moeten maatregelen worden genomen als er een risico is om te vallen.
Wat heeft de voorkeur: randbeveiliging of ankerpunten?
Collectieve maatregelen zoals randbeveiliging hebben volgens het Arboportaal altijd de voorkeur. Ankerpunten zijn een persoonlijke maatregel voor als collectief niet kan.
Moeten ankerpunten worden gekeurd?
Ja. Het Arbobesluit vraagt om keuring na installatie en om regelmatige keuring als slijtage de veiligheid kan aantasten. Volg het voorschrift van de fabrikant.
Wie is verantwoordelijk voor valbeveiliging op het dak?
De werkgever van degene die het dak op gaat. Als eigenaar kunt u met vaste voorzieningen zorgen dat onderhoud veilig kan.
