Een boerderij heeft vaak het grootste dak van de straat. Een woonhuis met daarachter een stal of schuur onder één kap, soms honderden vierkante meters pannen. Een boerderij dak vervangen is daarom een ander soort project dan een dak van een rijtjeshuis. Hieronder leest u wat er bij komt kijken.
Wat maakt een boerderijdak anders?
- Grote dakvlakken. Meer vierkante meters betekent meer pannen, meer latten en meer transport. Een kraan of hoogwerker is vaak nodig.
- Oude kappen. Veel boerderijen hebben een houten gebintconstructie of een sporenkap die tientallen of honderden jaren oud is.
- Verschillende delen. Het woongedeelte vraagt isolatie en een net dak. De stal of schuur soms alleen een droog dak.
- Lage dakranden. Veel boerderijen hebben een dak dat tot vlak boven de grond doorloopt. Dat maakt het dak bereikbaar, maar ook kwetsbaar voor beschadiging.
- Bijzondere vormen. Wolfseinden, schilddaken, dakkapellen en oude schoorstenen.
Welke vragen beantwoordt u vooraf?
Is de kap in orde?
Onder de pannen zit het echte werk. Een oude kap kan verzakt zijn, houtrot hebben op de plekken waar lang water heeft gestaan, of houtworm. Soms zijn in de loop der jaren balken weggehaald voor meer ruimte. Laat de kap nakijken voordat de nieuwe pannen erop gaan. Meer daarover leest u in ons artikel over de kapconstructie van een boerderij.
Zit er asbest op het dak?
Veel stallen en schuren hebben golfplaten of leien van voor 1994. Die kunnen asbest bevatten. Volgens de Rijksoverheid is dan een sloopmelding nodig, en voor daken groter dan 35 m2 of op bedrijfspanden een gecertificeerd bedrijf. Jongsma doet zelf geen asbestsanering. Na de sanering kunnen wij het nieuwe dak leggen.
Wonen er beschermde dieren?
Onder de pannen van een boerderij wonen vaak huismussen, zwaluwen, gierzwaluwen of vleermuizen. Die zijn beschermd onder de Omgevingswet. Volgens RVO hebt u een omgevingsvergunning voor een flora- en fauna-activiteit nodig als uw werk hun verblijfplaats kan beschadigen. Vaak is het mogelijk om buiten het broedseizoen te werken en vervangende nestplekken te maken. Laat bij twijfel een ecoloog kijken.
Is het een monument?
Veel boerderijen zijn rijks- of gemeentelijk monument, of staan in een beschermd dorpsgezicht. Dan gelden er regels voor het soort pan, de kleur en de details. Overleg vooraf met de gemeente.
Isoleren: woonhuis en stal apart bekijken
Het woongedeelte van een boerderij heeft vaak een koude zolder of een slecht geïsoleerd dak. Bij het vervangen van het dak is isoleren van buitenaf de logische stap. Volgens RVO komt dakisolatie in 2026 in aanmerking voor ISDE bij een Rd-waarde van minimaal 3,5 en minimaal 20 m2. Check de actuele voorwaarden bij RVO.
Voor een stal of schuur ligt het anders. Wordt die niet verwarmd, dan is isoleren niet nodig. Wel is ventilatie belangrijk, zeker als er dieren staan of machines worden gestald. Meer over isoleren van een boerderij leest u in ons artikel over het dak van een boerderij isoleren.
Welk materiaal kiest u?
| Deel van de boerderij | Gangbare keuze | Waarom |
|---|---|---|
| Woonhuis | Keramische pannen | Traditioneel beeld, kleurvast, lange levensduur |
| Stal of schuur, sterke kap | Keramische of betonnen pannen | Eén beeld over de hele boerderij |
| Stal of schuur, lichte kap | Dakpanplaten | Licht, snel gelegd, geen versterking van de kap nodig |
| Monument | Pan zoals de gemeente vraagt | Vaak het oorspronkelijke model en de kleur |
Bij een grote boerderij kunnen oude pannen soms worden hergebruikt op de voorkant, met nieuwe pannen op de achterkant of op de stal. Zo blijft het beeld vanaf de weg hetzelfde.
Boerderij dak vervangen: hoe verloopt het?
- Opname. We bekijken het dak, de kap, de goten en de bereikbaarheid van het erf.
- Keuzes en planning. Pan, isolatie, volgorde van de dakvlakken en eventuele asbestsanering vooraf.
- Vaste prijs. Per onderdeel op papier, met afspraken over herstel van de kap als er rot blijkt.
- Uitvoering per dakvlak. Het dak gaat in delen open en wordt tussendoor steeds waterdicht afgedekt.
- Afwerking. Nokken, hoekkepers, gevels, loodwerk en goten.
Werk op een erf vraagt afspraken. Waar staat de kraan, waar de container, en hoe gaat het werk door als er dieren of machines in de stal staan? Die afspraken maken we vooraf.
Goten en afvoer op een groot dak
Een groot dakvlak voert bij een flinke bui veel water af. Oude goten en afvoeren zijn daar soms niet op berekend, of zijn in de loop der jaren verstopt of verzakt. Neem de goten mee in het plan. Een goot die overstroomt, zet water tegen de gevel en in de fundering.
Bij een boerderij met lage dakranden is een stevige goot extra belangrijk. Machines, ladders en dieren kunnen er tegenaan stoten. Een zinken of stalen goot houdt dat beter dan een dunne kunststof goot.
Veilig werken en later onderhoud
Een groot dak moet ook na de renovatie bereikbaar blijven voor onderhoud. Denk aan ankerpunten op de nok of een vaste dakladder. Die zijn bij het vervangen van het dak eenvoudig mee te nemen.
Wanneer schakelt u een dakdekker in?
Plan een boerderijdak ruim vooruit. Tussen de opname en de start zitten soms onderzoeken naar asbest of beschermde dieren, en een gesprek met de gemeente. Het voorjaar en de zomer zijn populair, maar het broedseizoen kan de planning beïnvloeden.
Jongsma Dakbedekkingen werkt vanuit Hippolytushoef voor Noord-Holland en vanuit Norg voor Groningen en Drenthe, twee gebieden met veel boerderijen. We werken met een eigen ploeg, eigen bussen en eigen voorraad. We geven 10 jaar garantie op de waterdichtheid, naast de fabrieksgarantie op de materialen. Meer over het dak van een stolp leest u in ons artikel over het stolpboerderij dak, en meer over ons werk op de pagina over pannendaken.
Veelgestelde vragen
Hoe lang duurt het vervangen van een boerderijdak?
Dat hangt af van de grootte, de staat van de kap en het weer. Een groot boerderijdak kan meerdere weken duren. Het dak gaat per vlak open, zodat de boerderij droog blijft.
Moet ik rekening houden met asbest op de stal?
Ja, bij golfplaten of leien van voor 1994. Dan zijn een sloopmelding en vaak een gecertificeerd bedrijf nodig. Jongsma doet zelf geen asbestsanering.
Mag ik het dak vervangen als er zwaluwen of vleermuizen wonen?
Deze dieren zijn beschermd onder de Omgevingswet. Vaak kan het werk buiten het broedseizoen, met vervangende nestplekken. Check de regels bij RVO.
Kan ik oude pannen hergebruiken op mijn boerderij?
Vaak wel. Gezonde pannen kunnen terug op de voorkant, met nieuwe pannen op de achterkant of de stal.
