De vraag naar aansprakelijkheid voor valbeveiliging op het dak komt vaak pas op na een incident. Een monteur valt, of bijna. Dan wil iedereen weten wie verantwoordelijk was. Als eigenaar van een bedrijfspand, school of complex is het beter die vraag vooraf te beantwoorden.
Hieronder leest u welke regels gelden, welke rol de eigenaar heeft en hoe u het risico beperkt. Dit artikel geeft uitleg, geen juridisch advies. Laat bij twijfel een jurist meekijken.
Wat zegt de Arbowet over valgevaar op het dak?
Het Arbobesluit legt in artikel 3.16 een plicht bij de werkgever. Die moet voorkomen dat werknemers kunnen vallen. Vanaf 2,5 meter hoogte spreekt men van werken op hoogte, en dan zijn maatregelen verplicht. Ook lager kan dat nodig zijn, bijvoorbeeld boven een weg of boven water.
De maatregelen hebben een vaste volgorde. Die heet de arbeidshygiënische strategie.
- Vaste voorzieningen, zoals een balustrade of dakrandbeveiliging.
- Tijdelijke collectieve voorzieningen, zoals een steiger of tijdelijke randbeveiliging.
- Persoonlijke valbeveiliging, zoals een harnas aan een ankerpunt, alleen als collectieve maatregelen niet mogelijk zijn.
Een harnas is dus de laatste keuze, niet de eerste. Waarom dat zo is en wat het in de praktijk betekent, leest u in ons artikel over wanneer valbeveiliging op het dak verplicht is.
Wie is aansprakelijk bij een val van het dak?
Dat hangt af van de situatie. Er zijn meestal meerdere partijen bij betrokken.
| Partij | Rol | Waar het om draait |
|---|---|---|
| Werkgever van de monteur of dakdekker | Moet valgevaar voorkomen | Arbobesluit en de zorgplicht van de werkgever |
| Eigenaar van het gebouw | Bezitter van het gebouw | Het gebouw mag geen gevaar opleveren voor wie er komt |
| Opdrachtgever van het werk | Geeft opdracht voor werk op het dak | Afspraken over veiligheid en informatie over het dak |
| Huurder of gebruiker | Laat vaak zelf werk uitvoeren | Wat in het huurcontract staat over toegang tot het dak |
Voor de eigenaar is het Burgerlijk Wetboek van belang. Artikel 6:174 maakt de bezitter van een gebouw aansprakelijk als het gebouw niet voldoet aan de eisen die je mag stellen en daardoor gevaar oplevert. Een dak waar regelmatig op wordt gewerkt, zonder enige voorziening, kan daaronder vallen.
Moet een eigenaar vaste valbeveiliging aanbrengen?
Er is geen algemene regel die elke eigenaar verplicht om vaste voorzieningen te plaatsen. Wel moet ieder die op het dak werkt veilig kunnen werken. Als er geen vaste voorzieningen zijn, moet de werkgever tijdelijke maatregelen nemen. Dat kost bij elk bezoek tijd en geld.
Daarom kiezen veel eigenaren voor vaste voorzieningen op daken waar vaak wordt gewerkt. Denk aan daken met installaties, lichtkoepels of afvoeren die regelmatig schoongemaakt moeten worden. Het maakt elk bezoek veiliger en goedkoper, en het laat zien dat de eigenaar zijn of haar deel heeft gedaan.
- Randbeveiliging of een balustrade langs de dakrand.
- Ankerpunten of een kabellijn voor persoonlijke valbeveiliging.
- Een vaste kooiladder of dakluik als veilige toegang.
- Looppaden naar installaties, zodat niemand dicht bij de rand hoeft.
- Beveiliging van lichtkoepels, want doorvallen is een bekend risico.
Waarom is keuring van ankerpunten belangrijk?
Een ankerpunt dat niet gekeurd is, geeft een vals gevoel van veiligheid. Wie erop vertrouwt en valt, valt alsnog. De fabrikant geeft aan hoe vaak een ankerpunt gekeurd moet worden. In de praktijk is dat vaak jaarlijks.
Leg de keuringen vast in een logboek bij het dak. Dan kan elke monteur zien of de voorziening in orde is. Ontbreekt een keuring, dan mag het ankerpunt niet worden gebruikt. Hoe een keuring verloopt, leest u in ons artikel over ankerpunten laten keuren.
Hoe beperkt u als eigenaar het risico?
Een paar maatregelen verkleinen de kans op een ongeluk en de kans op discussie achteraf.
- Laat een inventarisatie maken van de risico’s op het dak.
- Breng vaste voorzieningen aan waar vaak wordt gewerkt.
- Laat de voorzieningen periodiek keuren en bewaar de rapporten.
- Sluit het dak af en geef alleen toegang aan bekende partijen.
- Geef partijen die op het dak werken informatie over de voorzieningen en de risico’s.
- Leg de afspraken vast in een dakveiligheidsplan.
Een dakveiligheidsplan bundelt dit alles op een plek. Wat erin hoort, leest u in ons artikel over een dakveiligheidsplan.
Afspraken met huurders
Bij een verhuurd pand laat de huurder soms zelf werk op het dak doen. Leg in het huurcontract vast wie toegang geeft, wie de voorzieningen onderhoudt en wie de keuring regelt. Zo weet iedereen waar zijn of haar verantwoordelijkheid ligt.
Wat doet u als er toch iets gebeurt?
Bij een val gaat hulp aan het slachtoffer voor alles. Bel 112 en laat niemand zonder beveiliging naar de dakrand gaan om te helpen. Zo ontstaat geen tweede slachtoffer.
Daarna is het belangrijk om de situatie vast te leggen. Maak foto’s van de plek, de voorzieningen en het materiaal dat werd gebruikt. Verander niets aan de situatie voordat duidelijk is wat er gebeurde. Een ernstig arbeidsongeval moet de werkgever melden bij de Nederlandse Arbeidsinspectie.
Voor de eigenaar is het dossier dan van grote waarde. Keuringsrapporten, het dakveiligheidsplan en de afspraken met partijen laten zien welke maatregelen er waren genomen.
Wanneer schakelt u een dakdekker in?
Voor de inventarisatie van het dak, het plaatsen van vaste voorzieningen en het periodiek nalopen ervan. Ook bij een renovatie van het dak is het een goed moment, omdat voorzieningen dan in de nieuwe dakbedekking kunnen worden opgenomen.
Wij plaatsen kooiladders, randbeveiliging en ankerpunten op daken in Noord-Holland, Groningen en Drenthe. U krijgt een offerte met werkomschrijving vooraf, per onderdeel op papier, en één aanspreekpunt. Meer leest u op de pagina over valbeveiliging voor bedrijfsdaken.
Veelgestelde vragen
Is de eigenaar aansprakelijk als iemand van het dak valt?
Dat kan. De bezitter van een gebouw is aansprakelijk als het gebouw niet voldoet aan redelijke eisen en daardoor gevaar oplevert. Daarnaast heeft de werkgever van wie er werkt een eigen plicht.
Vanaf welke hoogte is valbeveiliging verplicht?
Het Arbobesluit gaat uit van een valhoogte van meer dan 2,5 meter. Bij extra risico’s, zoals boven een weg of water, kan het ook lager nodig zijn.
Is een harnas genoeg als valbeveiliging?
Een harnas is de laatste keuze. Collectieve maatregelen zoals randbeveiliging hebben voorrang. Persoonlijke valbeveiliging is voor als dat niet kan.
Hoe vaak moeten ankerpunten worden gekeurd?
Zoals de fabrikant aangeeft, in de praktijk vaak jaarlijks. Een ankerpunt zonder geldige keuring mag niet worden gebruikt.
