De nok is het hoogste punt van een schuin dak. Daar komen de twee dakvlakken samen en liggen de nokvorsten als een dak op het dak. Een lekkage bij de nok ziet u vaak als een natte plek op de hoogste balk van de zolder, of als vocht langs de nokgording.
Hieronder leest u hoe een nok is opgebouwd, waarom hij gaat lekken en wat er aan te doen is.
Hoe is een nok opgebouwd?
Op de nok liggen nokvorsten. Dat zijn halfronde of hoekige pannen die over de bovenste rij dakpannen heen vallen. Ze worden op een nokbalk of een vorstlat bevestigd.
Er zijn twee manieren om vorsten te leggen:
- Nat gelegd: in een bed van specie. Dat zie je veel op oudere daken. De specie vult de ruimte tussen vorst en pan.
- Droog gelegd: met een ondervorst of vorstrubber en metalen vorstklemmen. Dat is nu gangbaar bij nieuwe daken.
Bij een droge nok ligt onder de vorsten een strook die aan beide kanten op de pannen aansluit. Die strook houdt water tegen en laat toch lucht door. Hoe dat werkt, leest u in de uitleg over ondervorst en vorstrubber.
Waardoor ontstaat lekkage bij de nok?
Een nok zit volop in de wind. Dat maakt hem kwetsbaar. De meest voorkomende oorzaken zijn:
- Verweerde specie: na jaren van vorst en dooi brokkelt de specie af. Er ontstaan gaten waar regen door kan.
- Losse vorsten: door storm of beweging van het dak schuiven vorsten op of komen ze los.
- Gebroken vorsten: een scheur is soms nauwelijks te zien vanaf de grond.
- Losgelaten ondervorst: het rubber of de loodslab van de ondervorst kan loslaten of scheuren door uv-licht.
- Beginvorst en eindvorst: de afsluiting aan de kopse kanten bij de topgevel is vaak het zwakke punt.
Het lekt vooral bij regen met harde wind. De wind blaast het water dan onder de vorst door. Bij een rustige bui blijft het vaak droog. Meer over dat effect leest u in slagregen onder de dakpannen.
Hoe herkent u een lekkende nok?
Vanaf de zolder ziet u vaak vocht of verkleuring op de nokbalk. Soms ziet u daglicht tussen de vorsten door. Druppelt het in het midden van de zolder, precies onder het hoogste punt, dan is de nok een logische verdachte.
Vanaf de straat kunt u ook iets zien. Let op vorsten die scheef liggen, gaten in de specie of stukken specie in de dakgoot. Ga niet zelf het dak op. Een nok is het moeilijkst bereikbare deel van het dak.
Hoe wordt lekkage bij de nok hersteld?
Het herstel hangt af van de staat van de vorsten en de onderlaag. Er zijn grofweg drie mogelijkheden.
| Situatie | Herstel |
|---|---|
| Eén of twee losse vorsten | Vorsten opnieuw vastzetten met vorstklemmen |
| Specie op veel plekken verweerd | Vorsten eraf, oude specie weg, droog opnieuw leggen met ondervorst |
| Gebroken vorsten of rotte vorstlat | Vorsten en vorstlat vervangen, daarna droog leggen |
Bij oude daken kiezen we vaak voor droog leggen. Dan hoeft de specie niet steeds opnieuw bijgewerkt te worden. De nok blijft ook beter geventileerd, wat goed is voor het hout eronder. Hoe het vastzetten gaat, leest u in nokvorsten vastzetten.
Past het nieuwe materiaal bij het oude dak?
Bij oudere pannen is het niet altijd eenvoudig om een passende vorst te vinden. Soms kan een vorst van de ene kant van het dak naar een zichtbare plek. Bij een monument kan het nodig zijn om dezelfde materialen te gebruiken. Check dan eerst bij de gemeente of daar regels voor gelden.
Wat kost het herstel van een lekkende nok?
De prijs hangt af van de lengte van de nok, de bereikbaarheid en de vraag of er een steiger nodig is. Een korte nok op een rijtjeshuis is sneller klaar dan een lange nok op een boerderij. Ook maakt het uit of alleen vastzetten genoeg is, of dat de hele nok opnieuw gelegd moet worden.
Wij geven een vaste prijs vooraf, per onderdeel op papier. Vaak kan dat al op basis van foto’s van het dak en de zolder.
Hoe houdt u de nok in goede staat?
Een nok vraagt weinig onderhoud, maar wel af en toe aandacht. Vanaf de grond kunt u al veel zien. Kijk één keer per jaar met een verrekijker langs de nok en let op een paar punten.
- Liggen alle vorsten nog in één rechte lijn?
- Ziet u gaten of donkere plekken in de specie tussen de vorsten?
- Liggen er stukjes specie of scherven in de dakgoot?
- Groeit er mos tussen de vorsten? Mos houdt vocht vast en kan specie losdrukken.
- Zijn de begin- en eindvorst bij de topgevels nog heel?
Ziet u iets van deze punten, laat de nok dan nakijken voordat de winter begint. Vorst maakt kleine scheuren snel groter. Water dat in een scheur zit, zet uit als het bevriest en drukt de specie verder los.
Na een zware storm is een extra blik ook verstandig. Een vorst die een paar centimeter is opgeschoven, lekt misschien nog niet. Bij de volgende bui met harde wind kan dat anders zijn.
Wanneer schakelt u een dakdekker in?
Laat een lekkende nok niet te lang zitten. Water dat bij de nok binnenkomt, loopt langs de gording en de sporen naar beneden. Het hout wordt dan langdurig nat en kan gaan rotten. Na een storm is het ook verstandig om de nok te laten controleren.
Wij herstellen nokken op pannendaken in Noord-Holland, Groningen en Drenthe. Op werkdagen bellen we u binnen 4 uur terug. U krijgt een vaste prijs vooraf en meerwerk doen we alleen na akkoord. Meer informatie staat bij daklekkage en reparatie.
Veelgestelde vragen
Waarom lekt mijn nok alleen bij harde wind?
De wind blaast regen onder de nokvorsten door. Bij verweerde specie of een losse ondervorst komt het water dan binnen. Bij rustig weer blijft het vaak droog.
Wat is beter: vorsten in specie of droog gelegd?
Droog gelegd met een ondervorst en vorstklemmen is nu gangbaar. Het vraagt minder onderhoud en de nok blijft beter geventileerd.
Kan ik een losse nokvorst zelf vastzetten?
Dat raden we af. De nok is het hoogste en moeilijkst bereikbare deel van het dak. Laat het werk doen door een dakdekker met de juiste valbeveiliging.
Hoe snel moet een lekkende nok hersteld worden?
Liefst snel. Water bij de nok loopt langs de gording en de sporen naar beneden en kan het hout laten rotten.
