Ventilatiepannen: hoeveel heeft uw dak nodig?

Een ventilatiepan lijkt op een gewone dakpan, maar heeft een opening met een kapje erboven. Daardoor kan lucht onder de pannen naar buiten, terwijl regen buiten blijft. De vraag die we vaak krijgen: hoeveel ventilatiepannen heeft mijn dak nodig? Het eerlijke antwoord is dat het van uw dak afhangt.

Waarom heeft een pannendak ventilatie nodig?

Onder de pannen komt altijd vocht. Regen waait tussen de sluitingen door, sneeuw stuift eronder en aan de onderkant van koude pannen vormt zich condens. Ook vanuit het huis komt warme, vochtige lucht naar boven.

Dat vocht moet weg. Anders worden de panlatten, tengels en het dakbeschot steeds nat. Op den duur ontstaan schimmel en houtrot, en op zolder ziet u vochtplekken die op lekkage lijken. Of een plek lekkage of condens is, leest u in ons artikel over vochtplekken op zolder: lekkage of condens.

Waar komt de ventilatie vandaan?

Een goed geventileerd pannendak heeft een luchtstroom van onder naar boven:

1. Bij de dakvoet komt buitenlucht binnen, via een ventilatieprofiel of de open golven met vogelwering.
2. Langs de tengels stroomt die lucht omhoog, tussen de folie en de pannen.
3. Bij de nok gaat de lucht eruit, via een geventileerde ondervorst of via ventilatiepannen.

Ventilatiepannen zijn dus een van de manieren om lucht af te voeren. Is de nok al geventileerd en de dakvoet open, dan zijn er vaak weinig of geen extra ventilatiepannen nodig.

Hoeveel ventilatiepannen zijn nodig?

Er bestaat geen getal dat voor elk dak geldt. Het hangt af van deze factoren:

Fabrikanten geven per ventilatiepan aan hoeveel ventilatie-opening die geeft, in vierkante centimeters. Op basis van de oppervlakte van het dak en de opbouw eronder wordt dan het aantal bepaald. Vraag dus altijd naar de gegevens voor uw pantype, want die verschillen per model. Een ruwe schatting op het oog is geen berekening.

Bij een nieuw dak nemen we de ventilatie mee in het plan. Dan kijken we naar de folie, de nok en de dakvoet als één geheel.

Wat als u net geïsoleerd hebt?

Na het isoleren wordt de zolder warmer en het dak eronder kouder. Dat vergroot de kans op condens. Zeker als er aan de binnenkant geen goede dampremmende laag zit. Ventilatie van het dak en van de zolder zelf wordt dan belangrijker. Hoe u dat aanpakt, leest u in ons artikel over ventilatie van de zolder na het isoleren.

Waar horen ventilatiepannen op het dak?

Ventilatiepannen doen het meeste werk in het bovenste deel van het dak. Warme, vochtige lucht stijgt op en ontsnapt dan hoog in het dak. Een paar vuistregels uit de praktijk:

• Plaats ze in de bovenste rijen, kort onder de nok.
• Verdeel ze over de breedte van het dakvlak, niet allemaal naast elkaar.
• Zet ze in elk vak tussen twee kepers of spanten waar lucht naartoe moet.
• Plaats ze niet vlak boven een dakraam of dakkapel. Daar hoort een eigen aansluiting.
• Zorg dat de folie onder een ventilatiepan niet dicht is, anders heeft de pan geen zin.

Een ventilatiepan is iets anders dan een pan voor een afvoer van de badkamer of de mechanische ventilatie. Die afvoer hoort op een aparte doorvoerpan met een pijp tot buiten het dak. Anders blaast u vochtige lucht onder de pannen, precies waar u het niet wilt.

Kunnen ventilatiepannen achteraf worden geplaatst?

Ja. Een ventilatiepan vervangt een gewone pan op dezelfde plek. Er moet dan wel een model zijn dat past bij uw pannen. Bij oude of zeldzame pannen is dat soms lastig. Dan kan een ventilatiepan van hetzelfde type uit een voorraad of van een andere fabrikant uitkomst bieden.

Zit er onder de pannen een folie, dan wordt die op de plek van de ventilatiepan ingesneden en netjes afgewerkt. Is de folie zelf oud en dicht, dan helpen ventilatiepannen maar beperkt. Soms is het slimmer om de folie te vervangen. Daarover leest u meer in ons artikel over onderdakfolie vervangen.

Kan een dak te veel ventilatie hebben?

Te veel ventilatie onder de pannen is zelden een probleem. Wel kan een dak met te veel open plekken meer stuifsneeuw en regen binnenlaten. Ook kunnen vogels en insecten makkelijker binnenkomen als er geen goede wering zit.

Het gaat dus om de balans. Lucht moet onderaan binnen en bovenaan weg, met wering tegen dieren en een kapje tegen regen. Een ventilatiepan met een goede kap en een geventileerde nok met rubber sluiten dat goed af.

Wanneer schakelt u een dakdekker in?

Ziet u op zolder druppels aan de folie, natte plekken op het hout of schimmel op het dakbeschot? Dan is er te weinig ventilatie, of lekt het dak. Een dakdekker kan vaststellen welke van de twee het is en wat de beste aanpak is.

We werken vanuit Hippolytushoef voor Noord-Holland en vanuit Norg voor Groningen en Drenthe. Met foto’s van het dak en de zolder kunnen we vaak al zeggen wat er nodig is. U krijgt een vaste prijs vooraf, per onderdeel op papier. Meer over ons werk aan het pannendak leest u op de pagina over pannendaken.

Veelgestelde vragen