Een dakpan hoort water te laten aflopen. Na een bui is een gezonde pan vrij snel weer droog. Poreuze dakpannen doen dat niet meer. Ze zuigen water op als een spons en blijven lang nat. Dat lijkt onschuldig, maar het is vaak het begin van vorstschade en lekkage. Hieronder leest u hoe u poreuze pannen herkent en wat u eraan kunt doen.
Wat zijn poreuze dakpannen?
Elke dakpan heeft poriën, kleine holtes in het materiaal. Bij een nieuwe pan zijn die klein en zit er aan de bovenkant een dichte laag. Bij keramische pannen is dat de gebakken huid, een engobe of glazuur. Bij betonnen pannen is het een coating of kleurlaag.
Door de jaren slijt die toplaag. Zon, regen, vorst en mos tasten hem aan. Op een gegeven moment staan de poriën open. De pan neemt dan meer water op dan hij kan kwijtraken. Dat noemen we een poreuze pan.
Hoe herkent u poreuze dakpannen?
U kunt poreuze pannen vaak vanaf de grond of op zolder herkennen:
- Lang donker na regen. Gezonde pannen drogen snel op. Poreuze pannen blijven uren of dagen donker.
- Snelle groei van mos en algen. Een vochtige pan is een goede bodem voor begroeiing.
- Dof oppervlak. De glans of kleur is verdwenen, de pan oogt ruw.
- Afschilferen en haarscheuren. Het gevolg van water dat in de pan bevriest.
- Vochtplekken op zolder op het beschot of de latten, zonder duidelijk lek.
- Donkere plekken aan de onderkant van de pannen, gezien vanaf zolder bij een dak zonder folie.
Twee eenvoudige tests
De tiktest. Tik met een stukje metaal op een pan. Een heldere klank wijst op een gezonde pan. Een doffe klank kan betekenen dat de pan veel vocht bevat of gescheurd is. Ook Homedeal noemt deze test.
De druppeltest. Leg een droge pan neer, bijvoorbeeld een reservepan of een pan die toch vervangen wordt. Druppel er wat water op. Parelt het water en blijft het liggen, dan is de pan gezond. Trekt het water snel in, dan is de pan poreus.
Waarom worden dakpannen poreus?
| Oorzaak | Wat er gebeurt |
|---|---|
| Ouderdom | De toplaag slijt door jaren van zon, regen en vorst |
| Mos en algen | Begroeiing houdt vocht vast en tast het oppervlak aan |
| Reinigen met hogedruk | De straal ruwt de toplaag op of spuit hem deels weg |
| Weinig ventilatie | De pannen drogen ook van onderen slecht op |
| Ligging | Noordkant en onder bomen drogen pannen trager |
Vooral het reinigen met een hogedrukspuit wordt vaak onderschat. Het dak ziet er daarna schoon uit, maar de pannen zijn poreuzer dan ervoor. De straal ruwt de toplaag op, waardoor de pan meer water opneemt en sneller vergroent.
Wat zijn de gevolgen?
Een poreuze pan is niet meteen een lekkend dak. Maar het is wel het begin van een reeks problemen:
- Vorstschade. Water in de pan bevriest, zet uit en laat de pan schilferen of barsten. Meer daarover leest u in ons artikel over vorstschade aan dakpannen.
- Zwaarder dak. Natte pannen wegen meer dan droge.
- Vocht onder de pannen. Water dat door de pan trekt, komt op de latten, de folie of het beschot.
- Houtrot. Latten en beschot die steeds vochtig zijn, gaan op den duur rotten.
Wat kunt u eraan doen?
Losse pannen vervangen
Gaat het om een paar pannen, bijvoorbeeld op een plek die lang nat blijft, dan is vervangen de eenvoudigste oplossing. Een nieuwe of gebruikte pan van hetzelfde model gaat op de plek van de poreuze pan.
Coaten
Een coating kan de pan minder water laten opnemen. Volgens Homedeal gaat een coating gemiddeld 8 tot 10 jaar mee en zijn sterk poreuze of beschadigde pannen beter te vervangen dan te coaten. Een coating verbergt schade, maar herstelt die niet. Wanneer coaten wel zinvol is, leest u in ons artikel over dakpannen coaten.
Het hele dak vernieuwen
Is het hele dak poreus, dan zijn de pannen waarschijnlijk aan het eind van hun levensduur. Volgens Homedeal gaan betonnen pannen met goed onderhoud zo’n 40 jaar mee en keramische tot 75 jaar. Meer daarover leest u in ons artikel over de levensduur van dakpannen. Is uw dak ouder en poreus over de hele linie, dan is vernieuwen op termijn vaak goedkoper dan blijven herstellen.
Het voordeel: als de pannen eraf gaan, kunnen folie, latten en isolatie meteen mee. Dan hebt u weer tientallen jaren een droog dak.
Voorkomen dat pannen poreus worden
Helemaal tegenhouden kunt u het niet, want elke pan slijt. Wel kunt u het vertragen. Houd de goten schoon, zodat de onderste pannen niet in het water staan. Laat zware mosgroei op tijd weghalen, met lage druk of een middel dat langzaam inwerkt. En zorg dat er onder de pannen genoeg ventilatie is, zodat ze ook van onderen kunnen opdrogen. Kiest u bij een nieuw dak voor een pan met een gesloten toplaag, zoals glazuur, dan duurt het langer voordat die slijt.
Wanneer schakelt u een dakdekker in?
Blijft uw dak na een bui lang donker, groeit het mos snel terug of ziet u vocht op zolder? Laat het dak dan bekijken, het liefst voor de winter. Een dakdekker kan beoordelen of het om een paar pannen gaat of om het hele dak, en of de folie en latten eronder nog goed zijn.
We werken vanuit Hippolytushoef voor Noord-Holland en vanuit Norg voor Groningen en Drenthe. Met foto’s van het dak kunnen we vaak al zeggen wat er nodig is. U krijgt een vaste prijs vooraf, per onderdeel op papier, en op werkdagen bellen we binnen 4 uur terug. Meer over ons werk leest u op de pagina over pannendaken.
Veelgestelde vragen
Hoe herken ik poreuze dakpannen?
Aan pannen die na regen lang donker blijven, snel vergroenen, dof ogen en dof klinken als u erop tikt.
Kun je poreuze dakpannen coaten?
Licht poreuze pannen soms wel. Sterk poreuze of beschadigde pannen zijn volgens Homedeal beter te vervangen, omdat de coating de schade niet herstelt.
Waarom worden dakpannen poreus?
Door ouderdom, mos en algen, weinig ventilatie en reinigen met hogedruk. Daardoor slijt de toplaag en staan de poriën open.
Moet het hele dak vervangen worden bij poreuze pannen?
Niet altijd. Een paar poreuze pannen zijn los te vervangen. Is het hele dak poreus, dan is vernieuwen vaak de betere keuze.
