Aan de zijkant van een pannendak liggen de gevelpannen. Ze sluiten het dak af langs de topgevel en dekken de kopse kant van de panlatten af. Omdat de wind daar vrij spel heeft, is gevelpannen vastzetten een van de belangrijkste details van het hele dak.
Wat zijn gevelpannen?
Een gevelpan is een dakpan met een omgezette rand aan één kant. Die rand valt over de zijkant van het dak heen. Er zijn linker en rechter gevelpannen, want elke kant van het dak heeft een eigen model.
Niet elk dak heeft gevelpannen. Soms zit er aan de zijkant een houten windveer, een zinken afdekking of een gemetselde gevel waar de pannen in specie op liggen. Welke keuze wanneer past, leest u in ons artikel over de windveer van hout, zink of gevelpannen.
Waarom raken gevelpannen los?
Bij harde wind ontstaan aan de randen van het dak de grootste zuigkrachten. De wind trekt de pannen daar als het ware omhoog. Een pan die alleen aan de panlat hangt, kan dan gaan klapperen en uiteindelijk wegwaaien.
Andere oorzaken die we vaak zien:
- De schroeven of haken zijn verroest of afgebroken.
- De panlatten zijn aan het uiteinde rot, zodat een schroef geen houvast meer heeft.
- De gevelpannen liggen alleen in specie en de specie is gescheurd.
- Er is bij een eerdere reparatie een gewone pan gebruikt in plaats van een gevelpan.
- De pan is gebroken door vorst of door iemand die over de rand liep.
Gevelpannen vastzetten: hoe doet u dat goed?
Gevelpannen worden mechanisch vastgezet. Dat betekent met schroeven, spijkers of speciale haken, niet alleen met specie of kit. Welke methode past, hangt af van het pantype en van wat er achter de pan zit.
| Methode | Hoe het werkt | Wanneer |
|---|---|---|
| Schroef door het voorgeboorde gat | Een roestvaste schroef door de pan in de panlat | De meeste moderne gevelpannen hebben daar een gat voor |
| Schroef in de zijkant | Een schroef door de omgezette rand in de windveer of een gevellat | Als er een houten gevelafwerking achter zit |
| Gevelpanhaak of stormklem | Een metalen haak die de pan aan de lat klemt | Bij pannen zonder gat of op plekken met veel wind |
Hoeveel pannen aan een dak vast moeten, is vastgelegd in de norm NEN 6707 voor de bevestiging van dakbedekkingen. Aan de randen en hoeken van het dak zijn de eisen het strengst. Gevelpannen horen daarom altijd vast te zitten, ook als de rest van het dak los ligt.
Wat is er mis met specie?
Specie is hard en beweegt niet mee. Door temperatuurverschillen en vorst scheurt het na een aantal jaren. Dan ligt de pan eigenlijk los, terwijl het van beneden nog goed lijkt. Specie mag de kier dichten, maar het houdt de pan niet vast.
Welke pannen horen verder vast te zitten?
Naast de gevelpannen gaat het ook om de pannen langs de nok, de dakvoet en rond dakkapellen of schoorstenen. Die plekken vangen meer wind dan het midden van het dakvlak. Bij een nieuw dak wordt per zone bekeken hoeveel pannen vast moeten.
Bij een bestaand dak is dat niet altijd zo gedaan. Liggen de gevelpannen er toch af, dan is het een goed moment om ook de pannen in de eerste rijen ernaast te controleren.
Vastzetten of vervangen?
Zijn de gevelpannen zelf nog gaaf, dan is vastzetten genoeg. Is de pan gebroken, poreus of van een ander model, dan hoort er een nieuwe gevelpan te komen.
Bij oudere daken is het juiste model soms lastig te vinden. Dan kan een passende pan van een ander merk of uit een voorraad gebruikte pannen een oplossing zijn. De sluiting moet wel goed aansluiten op de pan ernaast. Anders lekt de rand.
Zijn de panlatten aan de rand rot, dan helpt een nieuwe schroef niet. Dan gaan de gevelpannen eraf, worden de uiteinden van de latten vervangen of versterkt en gaan de pannen er daarna weer op.
Hoe merkt u dat de gevelpannen los zitten?
Losse gevelpannen maken bij wind vaak een tikkend of klapperend geluid. Verder kunt u letten op:
- Pannen die van beneden gezien niet in een rechte lijn liggen.
- Scheuren of stukken specie langs de gevel.
- Vochtplekken of groene strepen op de binnenkant van de topgevel.
- Stukken pan in de tuin of op de stoep na een storm.
Vocht aan de binnenkant van de topgevel kan ook uit de windveer of het metselwerk komen. In ons artikel over lekkage bij de topgevel en windveer leest u hoe u dat onderscheidt.
Wat doet u na een storm?
Ligt er na een storm een gevelpan op straat, ga dan niet zelf de ladder op. De rand van het dak is de plek waar mensen het vaakst vallen. Houd de plek onder de rand vrij en laat het dak waterdicht maken.
Maak foto’s van de schade voor uw verzekeraar. Stormschade aan het dak valt vaak onder de opstalverzekering. Wat u verder moet doen, leest u in ons stuk over een dakpan die is losgewaaid na storm.
Wanneer schakelt u een dakdekker in?
Gevelpannen vastzetten gebeurt aan de buitenrand van het dak, vaak op flinke hoogte. Daar is een steiger of hoogwerker voor nodig. Vaak is het een klus van een dagdeel, afhankelijk van de lengte van de gevel en de staat van de latten.
Jongsma Dakbedekkingen werkt vanuit Hippolytushoef en Norg met een eigen ploeg en eigen voorraad. Stuur foto’s van de zijkant van uw dak, dan kunnen we vaak al zeggen wat er nodig is. Meer over ons werk leest u op de pagina over pannendaken.
Veelgestelde vragen
Moeten gevelpannen altijd vastgeschroefd zijn?
Ja. De rand van het dak vangt de meeste wind, dus gevelpannen horen mechanisch vast te zitten met schroeven of haken.
Is specie genoeg om gevelpannen vast te houden?
Nee. Specie scheurt na een aantal jaren en houdt de pan dan niet meer vast. Het mag de kier dichten, maar de pan hoort ook geschroefd te zijn.
Kan ik een gewone dakpan gebruiken aan de rand?
Liever niet. Een gewone pan dekt de kopse kant van de panlatten niet af, waardoor vocht en wind vrij spel hebben.
Wat als de panlatten aan de rand rot zijn?
Dan gaan de gevelpannen eraf en worden de uiteinden van de latten vervangen. Pas daarna kunnen de pannen weer goed vast.
