De vraag gordingenkap of sporenkap klinkt technisch, maar het maakt veel uit voor wat u met uw zolder kunt. Het zegt hoe uw dak gedragen wordt. En dus welke balken u niet zomaar mag weghalen, waar een dakraam past en hoe een dakkapel aansluit. Een kijkje op zolder is meestal genoeg om het te herkennen.
Wat is een gordingenkap?
Bij een gordingenkap liggen de dragende balken horizontaal, evenwijdig aan de nok. Die balken heten gordingen. Ze liggen op de bouwmuren tussen de woningen, of op spanten: driehoekige houten constructies midden in de zolder.
Op de gordingen ligt het dakbeschot. Dat zijn schuine planken of platen van de nok naar de goot. Daarop komen folie, panlatten en pannen.
Gordingenkappen ziet u veel bij rijtjeshuizen uit de jaren 50 tot en met 80. Bij een rijtjeshuis van een paar meter breed overspannen de gordingen de afstand tussen de bouwmuren.
Wat is een sporenkap?
Bij een sporenkap lopen de dragende balken schuin, van de nok naar de dakvoet. Die balken heten sporen. Ze staan in paren tegenover elkaar, op een vaste afstand, vaak zo’n 50 tot 90 centimeter. Onderaan rusten ze op de muurplaat, een balk op de gevel.
Om te voorkomen dat de sporen naar buiten duwen, zitten er vaak hanenbalken tussen. Dat zijn horizontale balken halverwege, die twee sporen aan elkaar verbinden. Bij oudere woningen en boerderijen ziet u ook combinaties met spanten en gordingen.
Gordingenkap of sporenkap: hoe herkent u het?
| Wat u ziet op zolder | Waarschijnlijk |
|---|---|
| Een paar dikke horizontale balken, schuine planken erop | Gordingenkap |
| Veel schuine balken naast elkaar, van nok naar goot | Sporenkap |
| Horizontale balken tussen de schuine balken | Sporenkap met hanenbalken |
| Een driehoekige houten constructie midden op zolder | Spant, vaak met gordingen erop |
| Balken die op de muren naar de buren rusten | Gordingenkap op bouwmuren |
Kijk ook naar de dikte van de balken. Gordingen zijn meestal flink dik, omdat ze een grote afstand overspannen. Sporen zijn slanker, maar staan dichter op elkaar. Ze lopen altijd mee met de helling van het dak. Twijfelt u, maak dan een foto van de hele zolder vanaf het luik.
Is de zolder afgetimmerd, dan kijkt u achter het knieschot of via het luik naar de vliering. Zo’n kijkje laat meestal zien welke kant de balken op lopen. Een overzicht van dakvormen en hun opbouw leest u in ons artikel over de soorten daken.
Wat betekent het voor een dakraam of dakkapel?
Bij een gordingenkap
Een dakraam past tussen twee gordingen, als de afstand groot genoeg is. Het beschot wordt uitgezaagd en rond het raam versterkt. Een dakkapel is lastiger als die een gording raakt. De gording draagt een deel van het dak. Die mag niet zomaar worden doorgezaagd. Er is dan een aparte oplossing nodig, zoals een stalen ligger of een extra balk.
Bij een sporenkap
Een dakraam past het makkelijkst tussen twee sporen. Veel standaardmaten zijn daarop afgestemd. Is het raam breder dan de ruimte tussen de sporen, dan gaat er een spoor uit en komt er een raveelbalk. Bij een dakkapel gaan er meerdere sporen uit. De raveelbalken boven en onder de opening vangen die op.
En bij een dakraam dat groter moet?
Wilt u een bestaand dakraam vervangen door een grotere maat, dan geldt hetzelfde. Past het nieuwe raam niet meer tussen de sporen of gordingen, dan moet de kap rond de opening worden aangepast. Dat is meer werk dan een raam van dezelfde maat terugzetten.
Wat mag u niet zomaar weghalen?
Bij verbouwen van de zolder staan balken vaak in de weg. Toch zijn ze er niet voor niets.
- Gordingen dragen het dakbeschot. Zonder gording zakt het dak door.
- Spanten dragen de gordingen. Een spant weghalen is een wijziging van de draagconstructie.
- Hanenbalken houden de sporen bij elkaar. Zonder hanenbalk kunnen de sporen de muren naar buiten duwen.
- Sporen zijn de hoofddrager bij een sporenkap. Er gaat er alleen één uit met een raveling.
Het weghalen of aanpassen van dragende delen is een wijziging van de draagconstructie. Daarvoor is een omgevingsvergunning nodig, volgens het Informatiepunt Leefomgeving. Meer daarover leest u in ons artikel over een spant verwijderen op zolder.
Wat als de kap zwak of aangetast is?
Doorbuigende gordingen, scheuren in balken of sporen die uit elkaar lopen zijn tekenen dat de kap aandacht nodig heeft. Ook houtrot bij de muurplaat of aantasting door insecten komt voor, vooral bij oudere woningen.
Soms is versterken genoeg. Een extra gording, een verdubbelde spoor of een nieuwe hanenbalk. Soms is vervangen beter. Hoe u die keuze maakt, leest u in ons artikel over een kapconstructie versterken of vernieuwen.
Wat is het beste voor isoleren?
Bij beide kappen kunt u van buiten isoleren, op het beschot of op de sporen. Van binnen is een sporenkap wat makkelijker: de isolatie gaat tussen de sporen. Bij een gordingenkap komt de isolatie tegen het beschot, tussen de gordingen door. De dampremmende laag aan de binnenkant moet dan rond de gordingen goed worden afgewerkt.
Wanneer schakelt u een dakdekker in?
Twijfelt u welke kap u hebt, of wilt u iets aan de kap veranderen? Laat het dan bekijken voordat u plannen maakt. Wij kijken naar de balken, de muren en de staat van het hout, en zeggen wat er kan.
U krijgt een vaste prijs vooraf, per onderdeel op papier. Vaak kunnen we al veel zeggen op basis van foto’s van de zolder. Meer over ons werk aan kappen leest u op onze pagina over kapconstructies en dakkapellen.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen een gordingenkap en een sporenkap?
Bij een gordingenkap dragen horizontale balken het dak. Bij een sporenkap doen schuine balken van nok naar goot dat.
Hoe zie ik welke kap ik heb?
Kijk op zolder of achter het knieschot. Een paar dikke horizontale balken wijst op gordingen, veel schuine balken naast elkaar op sporen.
Mag ik een gording weghalen voor een dakkapel?
Niet zomaar. Een gording draagt een deel van het dak. Er is een vervangende constructie en een vergunning voor nodig.
Welke kap is beter voor een dakraam?
Bij beide kan het. Bij een sporenkap past een raam vaak tussen twee sporen, bij een gordingenkap tussen twee gordingen.
