Voor een antenne, een schoorsteen of een losse pan moet iemand soms het dak op. Over dakpannen lopen lijkt dan de snelste weg. Maar een pan is gemaakt om water af te voeren, niet om iemand te dragen. Stap op de verkeerde plek en de pan breekt, vaak zonder dat u het direct ziet.
Hieronder leest u waarom pannen breken, waar u wel en niet op stapt en hoe een dakdekker het gewicht verdeelt.
Waarom breekt een dakpan als u erop loopt?
Een dakpan hangt met zijn neuzen aan een panlat. De onderkant rust op de pan eronder, en die rust weer op de volgende lat. Tussen twee latten hangt de pan dus vrij. Wie daar midden op stapt, belast de pan als een plankje zonder steun.
Een pan is sterk als hij plat op de juiste plek wordt belast, maar breekbaar bij een puntlast. Een hak of een knie midden op de pan is genoeg voor een haarscheur. Die scheur laat later water door.
Welke pannen breken het snelst?
Niet elke pan reageert hetzelfde. Een paar dingen maken het verschil:
| Situatie | Risico op breken |
|---|---|
| Oude keramische pannen | Hoger, het materiaal wordt brozer door jaren vorst en zon |
| Oude betonpannen | Hoger, de toplaag is verweerd en de randen brokkelen |
| Nieuwe pannen | Lager, maar een puntlast in het midden blijft riskant |
| Koud weer | Hoger, bevroren pannen zijn minder buigzaam en glad |
| Holle pannen en Oud Hollandse pannen | Hoger, door de golf is er minder steunvlak |
| Nat of bemost dak | Hoger, u glijdt makkelijker en stapt dan verkeerd |
Over dakpannen lopen: waar stapt u?
Een dakdekker stapt op de onderkant van de pan, net boven de plek waar die op de lat eronder rust. Daar zit de steun. Bij veel pannen is dat ook de plek waar twee pannen overlappen, dus er ligt dubbel materiaal.
- Stap op de onderrand van de pan, recht boven de panlat.
- Verdeel het gewicht over beide voeten en zet ze plat neer.
- Stap niet op de sluiting aan de zijkant, daar breken randen af.
- Stap niet op nokvorsten of gevelpannen, die liggen losser.
- Loop niet op een nat, bevroren of bemost dak.
Bij een Oud Hollandse pan of een holle pan is de golf het sterkste deel. Daar kunt u het beste op stappen, niet in het dal tussen twee golven. Bij een vlakke pan is de onderrand recht boven de lat de veiligste plek.
Ook met de juiste stap blijft het risico bestaan. Daarom werkt een dakdekker bij meer dan een paar stappen liever met hulpmiddelen.
Hoe verdeelt een dakdekker het gewicht?
Voor werk dat langer duurt dan even kijken, komen er hulpmiddelen op het dak:
- Een dakladder. Die haakt over de nok en ligt met houten lijsten op de pannen. Het gewicht wordt verdeeld over veel pannen tegelijk.
- Een loopplank op dakhaken. Vaste dakhaken onder de pannen dragen een plank of rooster. U loopt dan niet meer op de pannen zelf.
- Een steiger of hoogwerker. Voor werk langs de goot of de gevel hoeft niemand dan het dak op.
Moet er vaker iemand bij een schoorsteen of installatie op het dak zijn, dan zijn vaste voorzieningen zoals een loopbrug en ankerpunten het overwegen waard. Lees meer over valbeveiliging op een hellend dak.
Hoe veilig is het om zelf over het dak te lopen?
Vallen is volgens het Arboportaal nog steeds de oorzaak nummer één van arbeidsongevallen. Voor werknemers geldt boven 2,5 meter een plicht om maatregelen tegen vallen te nemen. Een particulier valt daar niet onder, maar de zwaartekracht is voor iedereen hetzelfde.
Een schuin dak zonder randbeveiliging, zonder ladder die boven de goot uitsteekt en zonder lijn is geen veilige plek. Een pan die onder uw voet breekt, kan ook een val veroorzaken. Wilt u zien hoe uw dak erbij ligt, doe dat dan vanaf de grond of de zolder. Een verrekijker en een zaklamp op zolder laten u al veel zien. Ons artikel over uw dak zelf controleren vanaf de grond laat zien waar u op let.
Hoe ziet u of er een pan gebroken is?
Een gebroken pan is niet altijd zichtbaar. Een haarscheur valt van de grond niet op. Let op deze signalen:
- een pan die scheef ligt of iets hoger dan de rest;
- scherven of stukjes pan in de dakgoot;
- daglicht of een natte plek op zolder, onder de plek waar iemand heeft gelopen;
- een donkere plek op de folie of het dakbeschot.
Is er recent iemand op het dak geweest, bijvoorbeeld voor een antenne of de schoorsteen, kijk dan na de eerste flinke bui even op zolder. Een kleine scheur is geen reden voor paniek, maar wel voor snel herstel. Zolang de folie eronder heel is, loopt het water nog naar de goot. Blijft de pan liggen, dan wordt de folie op die plek na een tijd wel zwaarder belast. Hoe u een pan laat vervangen, leest u in dakpannen vervangen.
Wanneer schakelt u een dakdekker in?
Als er meer moet gebeuren dan kijken, of als u denkt dat er een pan gebroken is. Een dakdekker neemt de juiste hulpmiddelen mee, en vervangt een gebroken pan direct. Moet een installateur voor een ander klusje het dak op, vraag dan of die een dakladder gebruikt.
Stuur ons een paar foto’s van het dak of de plek op zolder. Vaak kunnen we op basis daarvan al een vaste prijs geven. Op werkdagen bellen we binnen 4 uur terug. Meer over ons werk leest u bij pannendaken.
Veelgestelde vragen
Kan ik veilig over dakpannen lopen?
Het blijft riskant. Een pan breekt bij een puntlast tussen twee latten, en op een schuin dak is de kans op vallen groot. Een dakladder of loopplank verdeelt het gewicht.
Waar moet je op een dakpan stappen?
Op de onderkant van de pan, recht boven de panlat waar die op steunt. Stap niet midden op de pan of op de zijsluiting.
Breken oude pannen sneller dan nieuwe?
Ja. Door jaren vorst en zon worden keramische en betonnen pannen brozer. Bij kou en nattigheid is het risico nog groter.
Hoe weet ik of er een pan gebroken is na werk op het dak?
Kijk na de eerste bui op zolder naar natte plekken of daglicht. Van buiten wijst een scheve pan of scherven in de goot op schade.
