Onder de pannen van een hellend dak liggen twee soorten houten latten. De panlatten dragen de pannen, en de tengels eronder zorgen dat alles goed kan ventileren en afwateren. Panlatten vervangen hoort bij veel renovaties, maar het is ook goed om te weten waarom en wanneer.
Wat doen panlatten en tengels?
Panlatten
Panlatten liggen horizontaal over het dak. De dakpannen haken met hun neus achter de lat en rusten erop. De afstand tussen de latten, de latafstand, is afgestemd op het pantype. Klopt die maat niet, dan sluiten de pannen niet goed op elkaar aan en kan er water tussen komen.
Tengels
Tengels liggen verticaal, van de nok naar de goot, bovenop de folie. Ze tillen de panlatten een stukje op. Daardoor ontstaat er een ruimte waar water dat onder de pannen komt, over de folie naar de goot kan lopen. Die ruimte zorgt ook voor ventilatie, zodat het dak na regen weer opdroogt.
Wanneer moeten panlatten vervangen worden?
- Houtrot. Latten die lang vochtig zijn geweest, worden zacht en verliezen hun sterkte. Pannen kunnen dan gaan schuiven.
- Doorbuigen. Een lat die doorbuigt, maakt het pannenpatroon onrustig en laat water door.
- Nieuwe pannen. Een ander pantype heeft vaak een andere latafstand. Dan moeten de latten opnieuw worden uitgezet.
- Nieuwe folie. Folie ligt onder de tengels en latten. Wie folie vervangt, vervangt de latten bijna altijd mee.
- Isolatie aan de buitenkant. Het dak wordt dikker, dus er komen nieuwe tengels en latten op de juiste hoogte.
- Geen tengels. Bij oudere daken liggen de panlatten soms direct op het beschot. Dan kan water niet goed weg.
Hoe herkent u slechte panlatten?
Van buiten ziet u het niet altijd. Mogelijke signalen zijn pannen die scheef liggen, pannen die naar beneden zakken en een golvend patroon in het dakvlak. Op zolder kunt u soms de onderkant van de latten zien. Donkere verkleuring, schimmel of zacht hout zijn duidelijke tekens.
Een dakdekker kan een paar pannen lichten en de latten van dichtbij bekijken. Dat geeft snel duidelijkheid over de staat van de hele onderconstructie.
Wat gebeurt er als panlatten worden vervangen?
- De pannen worden verwijderd en veilig opgeslagen.
- Oude latten en tengels gaan eraf, samen met de folie als die ook op is.
- Het dakbeschot wordt gecontroleerd.
- Nieuwe folie en nieuwe tengels worden aangebracht.
- De panlatten worden uitgezet op de juiste latafstand voor de pan.
- De pannen gaan terug, of er komen nieuwe pannen op.
Voor een volledige vervanging van pannen, latten en folie noemen landelijke prijsvergelijkers als Homedeal en Trustoo in 2026 vaak bedragen tussen 60 en 150 euro per m2. Worden de pannen hergebruikt, dan valt het materiaalbudget lager uit. De uiteindelijke prijs hangt af van de oppervlakte, de steiger en de staat van het beschot.
Welke panlatten en tengels worden gebruikt?
Meestal gaat het om geïmpregneerd vurenhout, dat beter bestand is tegen vocht. De maat van de latten hangt af van de afstand tussen de sporen of gordingen en het gewicht van de pannen. De dikte van de tengels bepaalt hoeveel ruimte er onder de latten ontstaat voor afwatering en ventilatie.
Hoe voorkomt u problemen met panlatten?
Panlatten gaan lang mee als ze droog blijven. Bijna alle problemen met latten beginnen met vocht dat niet weg kan. De volgende punten helpen om dat te voorkomen:
- Gebruik tengels. Zonder tengels ligt de lat direct op het beschot of de folie. Water blijft dan tegen de lat staan.
- Zorg voor ventilatie bij de nok en de voet. Lucht moet onder de pannen kunnen stromen, van de goot naar de nok.
- Houd de goten schoon. Een overstromende goot houdt de onderste latten nat.
- Vervang kapotte pannen snel. Een gat in het dak laat regen direct op de lat vallen.
- Laat lekkages niet voortduren. Een lek dat maanden doorgaat, tast behalve de lat ook de folie en het beschot aan.
Wat is de latafstand en waarom is die belangrijk?
De latafstand is de afstand tussen twee panlatten, gemeten van bovenkant tot bovenkant. Elke pan heeft een voorgeschreven bereik van de fabrikant. Bij een te grote afstand is de overlap tussen de pannen te klein en kan er regen tussen komen. Bij een te kleine afstand passen de pannen niet goed op elkaar. Bij het vervangen wordt de latafstand opnieuw uitgemeten over het hele dakvlak, zodat de pannen strak en in lijn komen te liggen.
Wanneer schakelt u een dakdekker in?
Liggen er pannen scheef of zakken ze af, dan is het verstandig om de onderconstructie te laten bekijken. Wachten maakt de kans op lekkage en verdere houtrot groter. Twijfelt u over de draagconstructie zelf, dan leest u meer bij kapconstructies.
Jongsma Dakbedekkingen vervangt panlatten, tengels en folie als onderdeel van een renovatie of een volledig nieuw dak. Meer over onze aanpak leest u bij pannendaken. U krijgt een vaste prijs vooraf, per onderdeel op papier.
Meer over dit onderwerp
Lees ook Zelf dakpannen leggen: waarom het vaak misgaat en Mansardedak renoveren: steile en flauwe dakvlakken.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen panlatten en tengels?
Panlatten liggen horizontaal en dragen de pannen. Tengels liggen verticaal onder de latten en zorgen voor ruimte voor afwatering en ventilatie.
Kunnen panlatten vervangen worden zonder nieuwe pannen?
Ja. De pannen gaan eraf, de latten worden vernieuwd en de pannen gaan terug als ze nog goed zijn.
Waarom moeten de latten mee als ik andere pannen kies?
Elk pantype heeft een eigen latafstand. Past die niet, dan sluiten de pannen niet goed aan.
Hoe lang gaan panlatten mee?
Dat hangt vooral af van vocht en ventilatie. Droge, geïmpregneerde latten op tengels gaan lang mee; latten die nat blijven, rotten sneller.
